Gehandicaptendag, een klok en de Himalaya

Maandagochtend merk ik op een gegeven moment dat het buiten mijn gesloten oogleden al behoorlijk licht is. Zouden we ons verslapen hebben? Ik zoek naar mijn telefoon, die aan de oplader ligt. Het is kwart over 6. Ik kijk omhoog en kijk recht in een brandende spaarlamp. Great, no power. De generator voorziet een deel van het huis van stroom en dat gaat via 1 schakelaar. Waarschijnlijk is er iemand in de keuken die licht nodig heeft. Een kwartier later gaat het weer uit. Om 7 uur gaat de wekker. En dat een paar dagen achter elkaar. De schakelaar blijkt alleen voor de keuken te zijn. Onze lamp gaat om 5 uur aan en om half 7 weer uit. Fijn.... Zodra we daar achter zijn, draaien we de lamp eruit.

Bij het ontbijt ontmoet ik de drie Australische meiden, die dat weekend zijn gearriveerd. Ze zijn allemaal behoorlijk lang en vol van zichzelf en praten met z'n 3-en honderduit. Het komt niet in ze op dat er nog andere mensen aan tafel zitten. Ik stel wat vragen. Het zijn de antwoorden van een 17-jarige die eigenlijk nergens over nadenkt. Ze vinden de kinderen maar vervelend, omdat ze niet luisteren. Dit worden een zware paar weken. 

Op school, in de LKG klas klinkt een zacht zangerig geluid. De kinderen noemen allemaal de woorden op die ze moeten opschrijven voor het examen. Die zijn namelijk de dag ervoor begonnen, let wel, het zijn kleuters.... Ik help waar ik kan. Of eigenlijk zeg ik de dingen voor. Dat lukt een tijdje, totdat Chuda binnenkomt. Dan zegt Bimala tegen me: don't teach, exam. Okay zeg ik, maar dan ga ik ook weg. Ik stel Chuda voor om na de lunch en na de tiffin de groepen te splitsen en ene helft boven te laten spelen en de andere helft beneden. Hij vindt het een goed idee en roept Bimala. Ook zij lijkt er wat in te zien. Na tiffin gaan alle groepen echter naar boven. Voor vandaag is het niet gelukt. Er wordt veel gevochten. Anne stelt het nog eens voor en gelijk worden er rijen gevormd: UKG en SUKG gaan naar beneden. Maar in plaats van naar de playground, gaan ze naar de klaslokalen. Ik loop weer naar boven om te vragen of dat de bedoeling was. En dat was het inderdaad. Want het is te stoffig op de playground. Tot zover het goede voorstel. Als de meeste kinderen naar huis zijn, komen Chuda, Bandana, Bimala en Man in onze  volunteerruimte. We zitten op kussentjes en de leraren lezen om de beurt een paar bladzijden voor uit een boekje van SpongeBob. We proberen ze wat van de grammatica te laten begrijpen, past en present, en we leggen de woorden uit die ze niet begrijpen. Het lijkt nog een beetje een te moeilijk boekje. Morgen een andere proberen. Omdat sommigen al naar huis zijn en ik de langste ben die nog over is, blijf ik wachten om de sleutel om te kunnen draaien van het slot dat helemaal bovenaan de deur zit. Ik ben de enige nog die er bij kan. 

Als de volgende dag de kinderen op school komen, verzamelen ze zich, zoals elke dag, eerst allemaal in de Nursery. Het is een lawaai en gekte van jewelste. De meeste kinderen krijgen dan in een andere kamer ontbijt, maar niet allemaal. Ik heb een paar keer Twinkle twinkle little star gezongen, ik kreeg een pop in mijn handen geduwd en van Jasmine kreeg ik stukje voor stukje kleine stukjes gum als cadeautje. Het was erg lief. Ze is een verlegen meisje, en werd stukje gum voor stukje gum steeds een beetje minder verlegen. Toen het ontbijt over was, ben ik naar boven gelopen. In de LKG klas was de lerares Bimala nog niet aanwezig, dus daar ben ik naar binnen gegaan. Mr. Man had de kinderen de doos met duplo al gegeven. Ik ben erbij gaan zitten, gekeken hoe ze speelden, af toe twee vechters uit elkaar trekkend. Salina keek ontzettend boos naar andere meisjes. Ze heeft een soort van camera gebouwd en kwam het aan me laten zien. Ik aaide haar rug en trok haar op schoot. Ze leek iets te ontdooien. Op een gegeven moment begon ze in mijn oor te fluisteren. Ik verstond er niks van, het was Nepali. Ik zou zo graag Nepali verstaan op die school. Soms denk ik dat de kinderen echt iets belangrijks zeggen en ze willen dat ik het begrijp. Maar ik begrijp het niet. Dat is wel echt frustrerend. Het was echt frustrerend dat ik haar niet begreep, want het leek dat ze me echt iets wilde vertellen.

Na de lunch ging iedereen weer naar het dakterras, poging om te splitsen niet gelukt. Ik twijfel of we het nog een keer aan moet geven, of gewoon moeten laten. Vervolgens gingen de kinderen gingen weer terug naar hun lokalen, totdat de ouders kwamen om ze op te halen. Ik ben bij de SUKG naar binnen gegaan en we hebben galgje gespeeld. Het meisje dat Computer Science studeert hielp me om ze een beetje rustig te houden. Toen er nog maar een paar kinderen over waren, probeerde ik ze te leren dat ze eerst hun vinger op moesten steken voordat ze iets zeiden. Eerst gingen ze roepen terwijl ze hun vinger opstaken. Dus deed ik voor hoe ik het wilde hebben: mijn vinger in de lucht en mijn andere hand voor mijn mond. Na een paar pogingen kregen ze het allemaal wel door. Hoewel sommigen letters bleven roepen door hun hand heen, en sommigen vergaten om hun hand weer voor hun mond weg te halen toen ze een letter mochten roepen. Dat was best grappig. Op weg naar het internet café kom ik de buurman tegen. Hij spreekt geen Engels, ik geen Nepali. Toch hebben we een soort van gesprekje. We lopen gemoedelijk, maar zwijgzaam, samen verder naar de main street.  Daar aangekomen steken we allebei ons hand op en gaan ieder een andere kant op. 

Op woensdag zijn Anne en ik vroeg opgestaan om met de leraren mee te gaan naar het event ter gelegenheid van World Disabled Day. We vertrokken vanaf het centrum waar gehandicapten wonen, naast het orthopedisch ziekenhuis. Op het terrein staat ook een weeshuis, dat niet specifiek voor gehandicapten is. Voor de eerste keer sinds ik Nepal ben, voelde ik echt de armoede. Gehandicapte mensen werden een bus in geholpen, hun rolstoelen bovenop de bus gebonden. De man die op de school sociaal werk doet en heel moeilijk loopt, stapte per ongeluk op een fles, hij zakte volledig door zijn ene been heen. Een oude vrouw met een vieze muts en paarse slippers met konijntjes erop pakte mijn hand en kwam dicht tegen me aan staan. Ze had koude handen, ik warmde ze op door ze tussen mijn mouwen op te wrijven. Ze deed haar arm om heen en zo bleven we een tijdje staan. Rajan nam ons mee naar een vrouw die de kracht was achter de organisatie waar Rajan en Chuda ook voor werken. Ze is al 35 jaar volledig verlamd en kan alleen haar ogen bewegen en praten. Ze lag op een soort ijzeren rolplank, onder een dunne deken. De vrouw is verlamd geraakt door artritis. Hartverscheurend, maar de vrouw had zo'n sterke uitstraling. Hoe zeg je dat in het Nederlands? Het was een humbling experience. In de opening van de deur zagen we een vervallen ziekenhuisbed bewegen. Degene die daar op lag verplaatste zichzelf. Op het pad stond een man in een rolstoel die ik herkende van de doopceremonie. Hij had alleen nog een bovenlichaam, en ik betwijfel of het volledig was. Even verderop liep een man op zijn hurken, in zijn hand hield hij een stok om zichzelf overeind te houden. Hij kon alleen nog maar op zijn hurken lopen, zijn voeten kreeg hij niet plat op de grond. Er naast liep een meisje, ik denk zijn dochter. Al duwend en trekkend werd hij aan boord van de bus gehesen. De bus wilde wegrijden, maar paste door de rolstoelen niet meer onder de boom door. Deepak, de security guard, klom op de bus, en hield tak voor tak de boom uit de weg, zodat de bus weer verder kon rijden. Wij stapten even later in een busje op weg naar Ratna Park. Ergens in een straat moesten we ineens het busje uit. Aan de overkant zagen we een optocht langskomen, vooraf gegaan door een muziekband van het leger. We snelden naar de overkant en sloten ons aan. Voorin werd gedanst en gelachen. Het was een stoet vol mensen in rolstoelen en mensen met krukken. Wij moesten ook vooraan komen lopen en meedansen. Het was geweldig. Als ik achterom keek zag ik een lange stoet mensen met spandoeken en bordjes met een Nepaleze tekst er op. De gehandicapten uit de bus van die morgen hebben we niet meer gezien, ik begrijp nog steeds niet helemaal waarom niet. 

Chuda en Rajan kenden veel mensen daar, we werden aan verschillende mensen voorgesteld. Een vrouw waarbij verbrande huid onder haar hoofddoek uitpiepte kwam voor ons staan en vroeg hoe het met ons ging en waar we vandaan kwamen. Toen ze een paar uur later weer weg ging, zwaaide ze uitgebreid. Er liepen veel dove mensen, blinde mensen, mensen op krukken, mensen met vergroeide voeten, mensen met 1 been, mensen in rolstoelen, geestelijk gehandicapten en mensen met dwerggroei. Ik vroeg Rajan wat zijn organisatie eigenlijk deed en wat hem bewoog om daarvoor te werken. Het was zo mooi om te zien dat hij duidelijk geëmotioneerd werd van het verhaal dat hij vertelde. Chuda en hij zijn allebei opgegroeid in een weeshuis, een hostel noemt hij het. De mensen die daar voor hen zorgden, hebben hem zo geïnspireerd, dat hij zich ook in wilde zetten voor andere mensen. Hij is leraar geworden. Chuda heeft zelf een kunstbeen. Op een dag vroeg Chuda hem om zich samen in te gaan zetten voor de organisatie van de verlamde vrouw. Ze zijn in de board van de Future for Nepalese Disabled Children & Children in Need organisatie gaan zitten. De school waar wij werken, is voor de Children in Need. Bijna geen van de ouders betaalt schoolgeld. Voor de gehandicapten kinderen in Kathmandu, de omgeving van Kathmandu en waar dan ook in Nepal, helpen ze met voedsel, kleding en scholing. Ook voor de oudere gehandicapten biedt de organisatie steun. Mr. Man bijvoorbeeld, de leraar van de UKG, heeft met hulp van de organisatie een opleiding kunnen doen en is zo leraar op de school geworden. We vragen aan Rajan of het mogelijk is dat we een keer een dag of 2, of misschien een weekend in het centrum kunnen werken. Hij denkt van wel, maar gaat het nog overleggen, en bespreken wat we dan precies kunnen doen.

Na een dansuitvoering van de mensen met het syndroom van Down, veel speeches en de uitreiking van een award aan Chuda voor zijn inzet voor de gehandicapten, gingen we weer in een busje terug. Er waren 9 zitplekken. We zaten met 18 mensen en een rolstoel en eerlijk, er kon nog meer bij :). Nepali culture, zei Chuda lachend. Alles is hier Nepali culture.

De volgende ochtend was het bal Bij de LKG klas, op een gegeven moment waren er 5 aan het vechten. Uit elkaar trekken hielp niet, ze renden gelijk weer naar elkaar toe. Ze hebben heel weinig ruimte om te spelen, worden allemaal met hetzelfde speelgoed aan de gang gezet en de leraren zeggen er niet heel veel van. Yes, yes, they fight a lot. Toen ik de puzzels weghaalde en er duplo voor in de plaats pakte, ging het wel beter. 20 minuten lang puzzels doen, is blijkbaar te lang.

Vervolgens zijn we de Engelse les van die middag gaan voorbereiden en gestart met het schilderen van een klok op de muur, zodat we de kinderen kunnen leren klokkijken. Met blauwe plakkaatverf, dat was het beste wat er was, zijn we aan de slag gegaan. We gebruikten ook schilderskwasten die voor kinderverven worden gebruikt, dus echt snel ging het niet. Maar dat was okee. Alles gaat hier op zijn tijd, niemand heeft echt haast. Ik vind het wel een lekker tempo. 's Middags bleek er toch geen Engelse les te zijn, want we vierden het afscheid van Kushi, één van de caretakers / cooks. Iedereen zat op de grond tegen de muur, wij gingen erbij zitten. Rajan begon met speechen, Kushi zat op een bankje, Anne en ik moesten naast haar gaan zitten, en Chuda naast Anne. Alle medewerkers werd gevraagd iets persoonlijks tegen Kushi te zeggen. Sommigen werden emotioneel, dat was mooi om te zien. Ook Anne en ik werden om een paar woorden gevraagd. Het was leuk dat we zo als onderdeel van het team werden beschouwd dat wij mee mochten doen in de traditie. Vervolgens gaf Chuda haar een tikka en hing haar een kata om. Ik werd gevraagd haar de oranje krans met offerbloemen om te hangen. Anne gaf haar de foto van alle medewerkers. Er stonden 5 mensen klaar met hun mobiel om foto's te nemen. Dat was best grappig. Daarna heeft Kushi ook gespeecht. Zij moest huilen, iedereen moest huilen en ook ik kreeg tranen in mijn ogen, al begreep ik geen woord van wat ze zei. Daarna kregen we eten. Een soort harde geplette rijst, curry en potato pickle. Iets was behoorlijk spicy, en ik heb het dan ook niet op kunnen eten. Bandana vertelde me dat in de Nepaleze cultuur, als je je bord niet leeg eet, dit betekent dat je het eten niet lekker vond. Ik heb mijn bord volgens mij nog niet 1 keer helemaal leeg gegeten. Ze scheppen hier gewoon echt teveel op. Dit bracht me wel op het idee om een soort les voor de medewerkers te gaan besteden aan cultuurverschillen tussen Nederland en Nepal. En dat ze dus weten dat bord niet leeg eten, niet betekent dat het niet lekker was. Thuisgekomen was ik toe aan een douche, maar helaas was de douche kapot. Hopelijk morgen dan.... 

Tijdens het schilderen hebben we een tijdje met Chuda zitten praten. Hij vertelde dat hij een activist is, en dat hij vooral actie voert voor de gehandicapten, dat hij voorlichting geeft over hun rechten en dat hij helpt waar hij kan. Social work doet hij op een development center. En als directeur van de school houdt hij ook de ouders van de kinderen in de gaten. Hij gaat op huisbezoeken en hij loopt rond op straat waar ook de ouders zijn. Hij maakt dan praatjes en probeert de boel te observeren. Hij zei dat het op dit moment wel mee valt, maar vaak hebben kinderen een alcoholische vader thuis, of eentje die zijn vrouw en kinderen slaat. Als er problemen thuis zijn, dan helpt hij die problemen op te lossen, als soort van counselor. Hij is dus van alle markten thuis en probeert de wijk een beetje op orde te houden. 

Vrijdag hebben we met plakkaat een acryl verf de klok afgemaakt. Nu de wijzers nog op de muur schroeven, dan is het af. We hebben ze gemaakt van een soort bamboe latten en karton. Chuda heeft ze met zijn mes op maat gemaakt. Hij liep elke keer druk heen en weer, het was fantastisch. Rajan kwam ook een paar keer kijken, en ging dan met zijn papieren op de grond bij ons zitten. Beiden gaven ze aan dat er nog meer lege plekken in de school zijn, dus als we nog wat leuks weten..... Een aantal van de medewerkers kwam ook af en toe nieuwsgierig kijken, allemaal vonden ze het mooi worden. 

In de LKG klas was het weer vechten die middag. Ik haalde Mr. Man er deze keer maar bij, want ik kan niks uithalen. Na kort iets gezegd te hebben, vertelde hij dat ze aan het spelen waren. Voor mij zag het er anders uit, maar dat ligt dan misschien aan mijn eigen interpretatie. Inderdaad gingen ze weer vrolijk verder, nu wel met vaak het geroep Go Go Samurai erbij. Dus toch echt spelen. Ik heb ze laten gaan. Toen vond ik het zelfs nog amusant worden. Ze trokken de maskers van papieren bordjes van de muur en zetten deze op om nog meer Samurai te worden. Ze klommen achter me langs en daarbij bezeerde Salina haar voet. Toen ik haar ging troosten, wat lastig is met de taalbarriere (even kijken, ja hoor, ze zitten er allebei nog aan; dat heb ik nu nèt niet geleerd op mijn cursus Nepalees ;) ), kwam Anne binnenlopen met haar camera. Ze klommen nu allemaal op me om op de foto te gaan. Het was best hilarisch. 

Na school heb ik een nieuwe spaarlamp gekocht, omdat ik er één had gebroken de dag ervoor. Hij kostte 2,20 euro. Kost niets. Een banaan kost nog geen 2 cent, en is een stuk lekkerder dan in Nederland.

Zaterdag ben ik met Elly en Anne in een taxi naar Nagarkot gestapt. De eerste vroeg 5000 roepies, zo'n 45 euro, de tweede 2500. Al had hij daar bij aankomst wel spijt van, hij was nog zo bijdehand om om lunchgeld te vragen, een specifiek bedrag. Om er vanaf te zijn, heb ik hem de helft gegeven. Het hotel waar we slapen heet At the end of the universe. Toffe naam voor een hotel. Onze kamer, met twee gescheiden kamers en een balkon, zit helemaal bovenin, en heeft uitzicht op de Himalaya, a room with a view indeed!! Eenmaal gesetteld liepen we naar beneden om te gaan paardrijden. Ow sorry, horses passed away. Weg plan. Omdat Anne pas geleden aan haar voet is geopereerd konden we ook niet ver hiken. But you can do nature walk, only 1 hour. Just a little up and down, almost flat. Drie uur en flinke hellingen later, waren we weer terug in het hotel. Het was super mooi, dat wel. Grote spinnen, mooie vlinders, en kleine vogeltjes. We liepen door een mooi bos, hadden prachtige uitzichten op de dalen van het landschap rond Nagarkot en konden de Himalaya breed zien liggen. Het was de uitzichten meer dan waard!!

Zondagochtend zijn we vroeg opgestaan, om de zonsopgang te gaan bekijken. Omdat het onderweg al licht werd, waren we even bang dat we te laat waren. Maar we waren goed op tijd. Het was enigszins bewolkt, maar ik heb nog niet eerder zoveel bergen gezien. Het was echt fantastisch!! Aan de ene kant zag je de maan steeds een stukje verder zakken, en aan de andere kant van de view tower, werd het steeds een stukje lichter, totdat we daadwerkelijk ook een rode bal langzaam omhoog zagen komen. Echt supermooi. De sneeuw op de bergen werd almaar een beetje beter verlicht, je zag de zon er prachtig op weerkaatsen. Soms dreef er een wolk over de view tower en stonden we er midden in. De bergen verdwenen ook nu en dan achter een wolk. Langzaam, toen het lichter werd, werden ook de niet besneeuwde bergen zichtbaar. Een uurtje hebben we aan alle kanten van de viewtower gekeken, maar vooral naar de bergen van de Himalya en de opkomende zon. Het was takkekoud, zelfs met handschoenen aan had ik koude handen, en mijn tenen zijn 2 uur later nog steeds koud. Maar ik had dit voor geen goud willen missen.

Op de terugweg naar het hotel zagen we groepen hardlopers. Het Gurkha leger zo bleek, deed haar ochtendgymnastiek.